Nêhiyaw osk-âyak nîpawîstamwak ita Kihci-môhkomâninâhk
Cikâstêpison nisitawêyihtâkosiwin: GAC-PRMNY/Turnbull
Âpihtawikosisânak Osk-âyak Oyahiwêw Tracie Léost and Ayaskîmow Osk-âyak Oyahiwêw Sarah Jancke paminâniwan atamiskawêwin.
Akami Kânata, Nêhiyaw osk-âyak ati-nîkânîstamwak misiwêskamik nâtamawêwin asicayihk sisikoc-isiwêpan mêskwacipayiwin. Ispîhk Ayîki-pîsim 2023, Nêhiyaw osk-âyak êkwa Kêhtê-ayak pimâcihowak isi New York City êwako pahki ohci Kânata sa mâmawapiwin isi Kihci-môhkomâninâhk Mêcimwâci-Itêyihtamowin ohci Nêhiyaw Ayimihiwêwina (UNPFII). Kî-pîkiskwâcikêwak mîna nôkohtâwak tânisi isi ta-nâkatohkâta sisikoc-isiwêpan mêskwacipayiwin pîhci sa mâmawâyâwinihk.
Kiskêyihta ayiwâk ohci ôhi sisikoc-isiwêpan mêskwacipayiwin opaskiyâkêwak mîna sa mâmawohkamâkêwin pîhci ôma UNPFII ita cikâstêpisona capasis.
Kêhtê-aya Claudette Commanda ta-mâtinamâkêw nêhiyawâtisiwin Nahkawiyiniwin nanâskomowi-kîsikâw ayamihâwin ka-kîkisêpâyâk isistâwin. Kî-mâtinamakêw kistêyihtâkwanowin ohci wîci-kihcêyimowin, mîna mâmawipayiwin ta-itocikâtêk âyîci-kihcinâkwan atoskêwin, mâmiskômêw sa môsôma William Commanda sa kiskêyihtamowina ita Kihci-môhkomâninâhk.
Payel Laceese, Tsilhqot'in Nêhiyawîhcikêwin Onakatohkâcikêw, mêtawêw nêhiyawâtisiwin nakamowin cîki ita Kânata-paminâniwan otôtêmihtowin âtamiskawîwin.
Kânata sa Nêhiyaw osk-âyak sisikoc-isiwêpan mêskwacipayiwin opaskiyâkêwak pêtâwihêw otapiwa, asici Ôkimâw ohci Kîwêtinohk Nâkatohkêwin, Dan Vandal, êkwa Lisa Koperqualuk, Ôkimâw ohci Ayaskîmow Circumpolar Mâmawohkamâkêwak Kânata.
Brian Pottle, Ayaskîmow Osk-âyak Oyahiwêw, itwêw êkwânima kistêyihtâkwanowin ohci asici mîna Nêhiyaw osk-âyak pîhci Kîwêtinohk ita wâsakâmi-apiwin: "Ka-itohtêhk UNPFII wâsênam êkwânima kakwâtakêyimowin ohci Nêhiyawak akami askiy, êkwa êkwânima kahkiyaw kiyanâw ka-mâmawinitoyahk isi pakosêyimowin ka-isi pimatahk kwayaskwêyihtamowin êkwa kwayaskwâtisiwin."
Sâpo sa atoskêwin asici Yukon Nistam-Iyiniwak Sisikoc-isiwêpan Wâskâwêwin Wîcêhtowin, Jennkîspiner Mierau pîkiskwâtam sa âkwâpitisowin itâpahtihikowisiwin: "Sâpo kiyikawêpayiwin ohci âkwâpitisowin, piko ta-âkwâpitisoyahk isi ki-mâmitonêyihcikan, miyaw, êkwa ahcahk. Piko ta-mînosihtayahk ki-âkwâpitisonaw isi askiy. Êwako ohci kînikwâniyâpihkêpitêwin wâh-wâpahcikêwin êkwa âkwâpitisowin kahkiyaw ôhi itêhkêskamikwa kîhtwam ta-kiskêyihtamahk tânisi isi ta-pimatisiyahk, ta-kiskêyihtamahk, mîna ta-atoskêyahk."
Tracie Léost, Âpihtawikosisânak Osk-âyak Oyahiwêw pîkiskwâm êwako ta-tawinamawêwihcik ta-pêhtahcik mîna miyikosiwin ta-pîkiskwacikâtêk pisiskêyihtamowina mîna ta-wîcihiwêhk isi maskawêyihtamowina. Kî-kiskinawâcihtaw sa kistêyihcikâtêwin: "Kîspin ayiwak niki wîhtamâk ka-kî-osk-âyawiyân êwako pêyak kîsikaw niki pimohtân isi UN pîhci New York maskisina asici êkwa sênipân-kinwâpêkasâkay, namôy niki tâpwêyihtên. Ôma pawâtamowin kî-osihômakan kiki nikêhtê-ayimak mîna Kêhtê-ayak ta-wâpamacik osk-âya otinahkik oyahiwêwina mîna ta-nîkânîstahk isi mâh-mâmawi nîkânihk."
Mêkwâc ôma Nêhiyaw Osk-âyak Wâsakâmi-apiwin, Sarah Jancke, kayahtê wîci-nikânapiw ohci misiwêskamik Nêhiyaw Osk-âyak Mâmawapiwin, pîkiskwêw asici Ôkimâw Vandal êkwa Bob Rae, Kânata Onakatohkâcikêw isi Kihci-môhkomâninâhk, ohci sîtoskâkêwin Nêhiyaw osk-âyak waskawîwina: "Niwâpahtamowin kiki osk-âyak mâmawohkamakêwin êwako ta-ahcipayik pasci osk-âyak mâmawohkamakêwin, êkwa isi âyîci-kihcinâkwan osk-âyak kiskinwahikêwin. Niki itêyihtakowisin "onahîkâsow" osk-âyak kiki 20 askiy. Tânitê ta-kî-itohtêyahk nîkânihk ohci misiwêskamik Nêhiyaw miyikosiwin ta-atoskêmakahk? Nikakwêcihkêmon kiki âyîci-kihcinâkwan êkwa sîtoskâkêwin tawâwina kiki Nêhiyawak êkwa osk-âyak. Piko ta-âhkami atoskâtamahk wiyastêwin tahtahkwâw ohci, mêkwâc ka-wîcihiwêwiyahk isi misiwêskamik atoskêwin ka-ispayik."
Âpihtawikosisânak Kêhtê-aya Oliver Boulette kitohcikêw kitohcikana ka-yôhtênikâtêk pêyak itahkamikisiwin asici ayamihâwin.
Ayaskîmow Kêhtê-aya Piita Irniq pîkiskwâtam âyimihowina ohci sisikoc-isiwêpan mêskwacipayiwin ita Arctic, êkwa natawêyihtamowin kiki misiwêskamik mâmawâyâwinihk ta-otina âyîci-kihcinâkwan wâskâwêwin.
- kâ-itwêwastâhk: